Eugène Brands

Schilder

Eugène Brands was een Nederlandse schilder die zijn kunstenaarschap wijdde aan de verbeelding van vrijheid, beweging en kosmos. Na zijn opleiding aan de Kunstnijverheidsschool in Amsterdam (Nu: Rietveld Academie) begon hij als grafisch ontwerper en reclametekenaar. Zijn hart lag echter bij de schilderkunst, waar hij zonder opdrachtgevers zijn intuïtie kon volgen.

In 1948 sloot hij zich aan bij de experimentele en avantgardistische Cobra-beweging, die de kunst wilde bevrijden van regels en conventies. Brands’ kleurrijke en speelse werken, geïnspireerd door o.a. kindertekeningen, sloten daar perfect bij aan. Hij bewonderde de energie van Cobra, maar ergerde zich aan het groepsgedrag en de dogmatiek van manifesten en vergaderingen. Voor Brands was schilderen een intieme zoektocht, geen collectieve strijd en vertrok na korte tijd. Hij koos voor een solitair pad. Zijn leidmotief werd ‘Panta Rhei’ – alles stroomt, een idee uit de Griekse filosofie van Heraclitus: niets is blijvend, alles verandert voortdurend. Voor Brands was dit geen abstracte gedachte, maar een levenshouding én een artistiek principe. In talloze schilderijen en gouaches met die titel liet hij kleur en vorm samenvloeien tot vibrerende velden, alsof hij de eeuwige beweging van het universum zichtbaar wilde maken. Muziek, mythen, kosmos en kinderlijke verbeeldingskracht kwamen samen in zijn kunstwerken die zowel speels als mysterieus aandoen.

Met zijn lyrische en kosmische beeldtaal geldt Brands als een dichter onder de schilders. Hij zocht geen vaste stijl of harde contouren, maar liet zijn werk ademen en stromen. Daarmee gaf hij een geheel eigen stem aan de naoorlogse kunst in Nederland: een stem die zacht, poëtisch en toch radicaal vernieuwend was. Vele schilderijen, tekeningen en gouaches van Brands zijn opgenomen in de collectie van het Stedelijk Museum Amsterdam.